ეკონომიკის მიმოხილვა

საქართველოს რეალური მშპ აჩვენებს, როგორ იცვლება ქვეყანაში წარმოებული საქონლისა და მომსახურების მოცულობა ფასების ცვლილების გავლენის გამორიცხვით. გრაფიკზე მონაცემები წარმოდგენილია 2015 წლის მუდმივი ფასებით, აშშ დოლარში, რაც სხვადასხვა წლის ეკონომიკის მოცულობის შედარების საშუალებას გვაძლევს.

2025 წელს საქართველოს რეალურმა მშპ-მ 27.1 მილიარდ დოლარს მიაღწია — ყველაზე მაღალ მაჩვენებელს წარმოდგენილ 1960–2025 წლების მონაცემებში. ბოლო ხუთ წელიწადში, 2020–2025 წლებში, ეკონომიკა 56.0%-ით გაიზარდა, ხოლო ბოლო ათ წელიწადში, 2015–2025 წლებში — 77.8%-ით. ხუთწლიანი ზრდის შეფასებისას გასათვალისწინებელია, რომ საწყის, 2020 წელს ეკონომიკა შემცირებული იყო.

ხელისუფლების სხვადასხვა პერიოდის შესადარებლად, მითითებულ წლებს შორის რეალური მშპ ასე შეიცვალა:

პერიოდების ხანგრძლივობა განსხვავებულია, ამიტომ ზრდის ტემპის შესადარებლად საშუალო წლიური მაჩვენებელი უფრო გამოსადეგია. ეს შედარება ასახავს აღნიშნულ წლებს შორის ეკონომიკის ცვლილებას და არ გამოყოფს კონკრეტული მთავრობის პოლიტიკის გავლენას სხვა ფაქტორებისგან.

საბჭოთა პერიოდში საქართველოს რეალური მშპ-ის პიკი 1985 წელს დაფიქსირდა — 21.9 მილიარდი დოლარი. შემდგომი ვარდნისა და აღდგენის შემდეგ ეკონომიკა ამ ნიშნულს 2022 წელს მიუახლოვდა, როდესაც რეალურმა მშპ-მ 21.3 მილიარდი დოლარი შეადგინა. პიკს პირველად 2023 წელს გადააჭარბა და 23.0 მილიარდ დოლარს მიაღწია — ისტორიული მაქსიმუმიდან 38 წლის შემდეგ.

ხელმისაწვდომი საბჭოთა პერიოდის მონაცემებით, 1960–1990 წლებში საშუალო წლიური რეალური ზრდა 4.0% იყო. ეს მოიცავს როგორც ზრდის წლებს, ისე 1985 წლის პიკის შემდგომ შემცირებას.

წყარო: მსოფლიო ბანკი; პერიოდული ზრდის მაჩვენებლები დათვლილია გამოქვეყნებული რეალური მშპ-ის მონაცემებიდან. საშუალო წლიური ზრდა დათვლილია დაგროვილი ზრდის გათვალისწინებით (CAGR). ადრეული ისტორიული მონაცემების შედარებისას გასათვალისწინებელია მეთოდოლოგიაში აღწერილი შეზღუდვები.

საქართველოს ნომინალური მშპ აჩვენებს ქვეყანაში წლის განმავლობაში წარმოებული საქონლისა და მომსახურების ღირებულებას მიმდინარე ფასებით. მისი ცვლილება ასახავს როგორც წარმოების რეალური მოცულობის, ისე ფასების ცვლილებას.

2025 წელს საქართველოს ნომინალურმა მშპ-მ 104.6 მილიარდი ლარი შეადგინა, რაც საქსტატის დოლარში გამოქვეყნებული მონაცემებით 38.1 მილიარდ აშშ დოლარს შეესაბამება. წინა წელთან შედარებით ლარში გამოსახული ნომინალური მშპ 12.4%-ით გაიზარდა. 2025 წლის მონაცემები წინასწარია.

ბოლო ხუთ წელიწადში, 2020–2025 წლებში, ნომინალური მშპ ლარში 110.1%-ით გაიზარდა — 49.8 მილიარდიდან 104.6 მილიარდ ლარამდე. ბოლო ათ წელიწადში, 2015–2025 წლებში, ზრდამ 202.8% შეადგინა, ანუ ეკონომიკის ფულადი ღირებულება დაახლოებით გასამმაგდა. ეს არ ნიშნავს, რომ წარმოების რეალური მოცულობაც გასამმაგდა: ნომინალური ზრდა ფასების მატებასაც მოიცავს.

ლარსა და დოლარში გამოსახული მაჩვენებლები ერთი და იმავე ეკონომიკის ღირებულებას აღწერს, თუმცა მათი ცვლილების ტემპი შეიძლება განსხვავდებოდეს გაცვლითი კურსის ცვლილების გამო. ამიტომ ეკონომიკის რეალური ზრდის შესაფასებლად გამოიყენება რეალური მშპ, ხოლო ნომინალური მშპ გვიჩვენებს ეკონომიკის ფულად მასშტაბს შესაბამისი წლის ფასებით.

წყარო: საქსტატი. გრაფიკი მოიცავს 1996–2025 წლებს; 2010 წლამდე და შემდგომი მონაცემების შედარებისას გასათვალისწინებელია ეროვნული ანგარიშების მეთოდოლოგიის ცვლილება.

მშპ-ის რეალური ზრდა აჩვენებს, რამდენი პროცენტით გაიზარდა ან შემცირდა საქართველოს ეკონომიკის მოცულობა წინა წელთან შედარებით, ფასების ცვლილების გავლენის გამორიცხვით. დადებითი მაჩვენებელი ეკონომიკის გაფართოებას ნიშნავს, უარყოფითი კი — შემცირებას.

2025 წელს საქართველოს ეკონომიკა 7.5%-ით გაიზარდა, ხოლო 2024 წელს ზრდა 9.7% იყო. შესაბამისად, ზრდის ტემპი დაახლოებით 2.2 პროცენტული პუნქტით შენელდა, თუმცა ეკონომიკის მოცულობა კვლავ გაიზარდა. ზრდის შენელება ეკონომიკის შემცირებას არ ნიშნავს.

სხვადასხვა პერიოდის შესადარებლად, რეალური მშპ-ის საშუალო წლიური და ჯამური ზრდა ასე გამოიყურება:

პირველ პერიოდში ეკონომიკა საშუალოდ უფრო სწრაფად იზრდებოდა, ხოლო მეორე პერიოდში ჯამური ზრდა უფრო მაღალი იყო, რადგან ის მეტ წელს მოიცავს — 13 წელს, პირველის 9 წელთან შედარებით. ეს შედარება ასახავს აღნიშნულ წლებს შორის ეკონომიკის ცვლილებას და არ გამოყოფს კონკრეტული მთავრობის პოლიტიკის გავლენას სხვა ფაქტორებისგან.

უფრო ხანგრძლივ ჭრილში, 2000–2025 წლებში ყველაზე მაღალი წლიური ზრდა 2007 წელს — 12.6% დაფიქსირდა. ამ პერიოდში ეკონომიკა მხოლოდ ორ წელს შემცირდა: 2009 წელს — 3.7%-ით, ხოლო 2020 წელს — 6.3%-ით.

წლიური ტემპის შეფასებისას მნიშვნელოვანია წინა წლის მდგომარეობაც: შემცირებული ეკონომიკის შემდეგ მაღალი პროცენტული ზრდა ნაწილობრივ დაკარგული მოცულობის აღდგენას შეიძლება ასახავდეს. რამდენიმე წლის ჯამური ზრდის გამოსათვლელად წლიური პროცენტები ერთმანეთს არ ემატება — ყოველი წლის ცვლილება უკვე წინა წლის ეკონომიკის მოცულობას ეყრდნობა.

წყარო: მსოფლიო ბანკი. გრაფიკზე წარმოდგენილია მშპ-ის წლიური რეალური ზრდა 1961–2025 წლებში. საშუალო წლიური ზრდა დათვლილია დაგროვილი ზრდის გათვალისწინებით (CAGR), პერიოდის საწყის და ბოლო წლებში რეალური მშპ-ის შედარებით.

მშპ ერთ სულ მოსახლეზე აჩვენებს, ქვეყნის ეკონომიკაში წლის განმავლობაში შექმნილი ღირებულების რა მოცულობა მოდის საშუალოდ ერთ მცხოვრებზე. ის გამოითვლება მთლიანი შიდა პროდუქტის მოსახლეობის რაოდენობაზე გაყოფით. გრაფიკზე წარმოდგენილია ნომინალური მაჩვენებელი — შესაბამისი წლის მიმდინარე ფასებით, ლარსა და აშშ დოლარში.

2025 წელს საქართველოს მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 28,235 ლარს შეადგენდა, რაც საქსტატის დოლარში გამოქვეყნებული მონაცემებით 10,297 აშშ დოლარს შეესაბამება. წინა წელთან შედარებით მაჩვენებელი ლარში 12.3%-ით გაიზარდა, ხოლო დოლარში — 11.4%-ით. 2025 წლის მონაცემები წინასწარია.

ბოლო ხუთ წელიწადში, 2020–2025 წლებში, მშპ ერთ სულ მოსახლეზე ლარში 111.1%-ით გაიზარდა — 13,374 ლარიდან 28,235 ლარამდე. ბოლო ათ წელიწადში, 2015–2025 წლებში, ზრდამ 204.5% შეადგინა, ანუ მაჩვენებელი დაახლოებით გასამმაგდა. დოლარში ამავე პერიოდების ზრდა, შესაბამისად, 139.4% და 152.0% იყო.

მშპ ერთ სულ მოსახლეზე არ არის საშუალო ხელფასი ან შემოსავალი, რომელსაც თითოეული ადამიანი იღებს. ის ეკონომიკის საშუალო მასშტაბს აღწერს და არ გვიჩვენებს, როგორ ნაწილდება შექმნილი შემოსავალი მოსახლეობაში.

მაჩვენებლის ცვლილებაზე გავლენას ახდენს როგორც ნომინალური მშპ, ისე მოსახლეობის რაოდენობა, ხოლო დოლარში გამოსახულ მნიშვნელობაზე — გაცვლითი კურსიც. რადგან მონაცემები მიმდინარე ფასებითაა წარმოდგენილი, მათი ზრდა თავისთავად არ ნიშნავს მსყიდველუნარიანობის იმავე ზომით გაუმჯობესებას.

წყარო: საქსტატი. გრაფიკი მოიცავს 1996–2025 წლებს; 2010 წლამდე და შემდგომი მონაცემების შედარებისას გასათვალისწინებელია ეროვნული ანგარიშების მეთოდოლოგიის ცვლილება.