ბიზნესი

საქსტატის წლიური მონაცემები საქართველოს ბიზნეს სექტორზე, ხუთ გვერდზე. ბრუნვა და დასაქმებულები: საწარმოების ბრუნვა და დასაქმებულთა რაოდენობა 1999 წლიდან. ინვესტიციები და მოგება: ინვესტიციები ფიქსირებულ აქტივებში, მოგება და ზარალი 2006 წლიდან. თითოეული ნაჩვენებია ჯამურად, მსხვილი, საშუალო და მცირე საწარმოებისთვის და 14 დარგისთვის. რეგიონები: ბრუნვა, დასაქმებულები, ინვესტიციები, მოგება და ზარალი 11 რეგიონისთვის 2006 წლიდან, და ცალკე გვერდი საქართველოსა და თითოეული რეგიონისთვის. გახსნილი და დახურული საწარმოები: აქტიური, ახალი და დახურული საწარმოები ჯამურად, ეკონომიკური საქმიანობის სექციებისა და რეგიონების მიხედვით, და ახალი და დახურული საწარმოების მაჩვენებლები, 2014–2024. კვარტალური მონაცემები, 2026 წელი, საკუთრების ფორმა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა, დარგები რეგიონის შიგნით და კვლევის სხვა ცხრილები (გამოშვება, დამატებული ღირებულება, ხელფასები, ხარჯები და სხვა) ნაჩვენები არ არის.

ბრუნვა, დასაქმებულები, ინვესტიციები, მოგება და ზარალი საქსტატის საწარმოთა წლიური სტატისტიკური კვლევის ოთხი ფაილიდანაა: ბრუნვა (0502EN0101), დასაქმებულთა რაოდენობა (0502EN0103), ინვესტიციები ფიქსირებულ აქტივებში (0502EN0111) და მოგება და ზარალი (0502EN0114). საქსტატის მეტამონაცემების თანახმად, კვლევა მოიცავს ბიზნეს სექტორს (არაფინანსურ კორპორაციებს), გარდა ფინანსური კორპორაციებისა (ბანკები, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები და სხვა) და დახლებითა და ბაზრებზე მოვაჭრეებისა. საქსტატის შენიშვნებში ჩამოთვლილია, რა არ შედის კვლევაში: ფინანსური და სადაზღვევო საქმიანობა (2006 წლიდან), სახელმწიფო მმართველობა და თავდაცვა, შინამეურნეობები, როგორც დამსაქმებლები, ექსტერიტორიული ორგანიზაციები, დახლებითა და ბაზრებზე საცალო ვაჭრობა (ჯგუფი 47.8) და, 2006 წლიდან, არასამეწარმეო იურიდიული პირები და საჯარო სამართლის იურიდიული პირები. რესპონდენტები არიან შეზღუდული პასუხისმგებლობის და სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებები, კომანდიტური საზოგადოებები, სააქციო საზოგადოებები, კოოპერატივები და ინდივიდუალური მეწარმეები, რომლებიც ძირითადი საქმიანობისა და ფაქტობრივი მისამართის მიხედვით ჯგუფდება.

კვლევა შერჩევითია: საქსტატი საწარმოებს სტრატიფიცირებული შემთხვევითი შერჩევით არჩევს, ხოლო მათ მონაცემებს საწარმოებისთვის მინიჭებულ წონებზე ამრავლებს. შერჩევის ცდომილებას ის ასე აფასებს: ქვეყნის დონეზე არაუმეტეს 0.5%, რეგიონის დონეზე 1–2% და ეკონომიკური საქმიანობის დონეზე 2–3%.

გახსნილი და დახურული საწარმოები საქსტატის ბიზნეს დემოგრაფიის ფაილიდანაა („ძირითადი შედეგები“), რომელსაც საქსტატი ბიზნეს რეგისტრის საფუძველზე ადგენს და არა კვლევით. საქსტატის მეტამონაცემების თანახმად, საწარმო აქტიურია წელს, თუ მას ამ წლის ნებისმიერ დროს აქვს ბრუნვა, დასაქმებულები ან გაცემული ხელფასი, მოგება ან ზარალი, ან გადახდილი გადასახადი, გარდა მხოლოდ ქონების გადასახადისა. ეს მონაცემები მოიცავს მთელ ბიზნეს სექტორს, გარდა სახელმწიფო მმართველობისა და თავდაცვისა, შინამეურნეობებისა, როგორც დამსაქმებლებისა, და ექსტერიტორიული ორგანიზაციებისა, ამიტომ კვლევისგან განსხვავებით ფინანსურ საწარმოებსაც მოიცავს.

საქსტატის მეტამონაცემების განმარტებით, ბრუნვა არის „საწარმოს მიერ პროდუქტის ან მომსახურების გაყიდვებიდან მიღებული შემოსავალი (დღგ-ის და აქციზის გადასახადის გარეშე)“.

ბრუნვის ცხრილის ქვეშ საქსტატის შენიშვნის თანახმად, სექციის „ხელოვნება, გართობა და დასვენება“ ბრუნვა მოიცავს ფსონების დადების საქმიანობით დაკავებული საწარმოების ბრუნვას, სადაც ბრუნვაში თითოეული ფსონის თანხა შედის. ამიტომ ხელოვნების, გართობისა და დასვენების ბრუნვაში ყოველი დადებული ფსონი ითვლება: 2025 წელს 88,880.0 მლნ ლარი ყველა საწარმოს 253,725.5 მლნ ლარიდან.

დასაქმებულები საქსტატის დასაქმებულთა რაოდენობაა: „საწარმოში დასაქმებულ პირთა (დაქირავებულები, დასაქმებული დამფუძნებლები და საოჯახო საწარმოში დასაქმებული ოჯახის წევრები) საშუალო რაოდენობა საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში“.

ინვესტიციები საქსტატის ინვესტიციებია ფიქსირებულ აქტივებში, რომლებიც მეტამონაცემების განმარტებით მოიცავს „მატერიალური ძირითადი საშუალებების შეძენას და კაპიტალის გაუმჯობესებას, საიდანაც გამოიქვითება ძირითადი საშუალებების გაყიდვები და გადაცემა“.

საქსტატი მოგებასა და ზარალს ორ ცალკე ცხრილად აქვეყნებს — ერთი მოგებისა და ერთი ზარალისა, ორივე დადებით თანხად მლნ ლარში; მეტამონაცემები სხვა განმარტებას არ იძლევა. გვერდები ორივეს ისე აჩვენებს, როგორც საქსტატი ბეჭდავს. Fiscal.ge ერთს მეორეს არ აკლებს და წმინდა მოგებას არ ითვლის.

ზომის თითოეული ცხრილის ქვეშ საქსტატის შენიშვნის თანახმად, მსხვილია საწარმო, რომლის დასაქმებულთა საშუალო წლიური რაოდენობა აღემატება 249 კაცს და/ან საშუალო წლიური ბრუნვა — 60 მლნ ლარს; საშუალოა საწარმო, რომლის დასაქმებულთა საშუალო წლიური რაოდენობა 50-დან 250 კაცამდეა და საშუალო წლიური ბრუნვა — 12 მლნ-დან 60 მლნ ლარამდე; მცირეა საწარმო, რომლის დასაქმებულთა საშუალო წლიური რაოდენობა არ აღემატება 50 კაცს და საშუალო წლიური ბრუნვა — 12 მლნ ლარს. საქსტატის მეტამონაცემებში ეს ზღვრები ოდნავ განსხვავებულადაა ჩამოყალიბებული; გვერდები ზომის ცხრილების ქვეშ მოცემულ შენიშვნას მიჰყვება. საქსტატის შენიშვნებში ისიც წერია, რომ ჯამი და ნაწილების ჯამი დამრგვალების გამო შეიძლება განსხვავდებოდეს.

ახალი საწარმო საქსტატის ტერმინით საწარმოს დაბადებაა, ხოლო დახურული საწარმო — საწარმოს გარდაცვალება. საქსტატის სქოლიოების თანახმად, დაბადება არის წარმოების ფაქტორების კომბინაციის შექმნა იმ პირობით, რომ ამ მოვლენაში სხვა საწარმოები არ მონაწილეობს; დაბადებაში არ შედის პოპულაციაში შესვლა საწარმოთა შერწყმის, დაყოფის, გამოყოფის ან რესტრუქტურიზაციის შედეგად, არც ქვეპოპულაციაში შესვლა მხოლოდ საქმიანობის სახის შეცვლის შედეგად. გარდაცვალება არის წარმოების ფაქტორების კომბინაციის დაშლა იმ პირობით, რომ ამ მოვლენაში სხვა საწარმოები არ მონაწილეობს; გარდაცვალებაში არ შედის პოპულაციიდან გასვლა საწარმოთა შერწყმის, შთანთქმის, დაყოფის ან რესტრუქტურიზაციის შედეგად, არც ქვეპოპულაციიდან გასვლა მხოლოდ საქმიანობის სახის შეცვლის შედეგად. საქსტატის მეტამონაცემებში საწარმოს დაბადება განმარტებულია, როგორც „ბიზნეს დემოგრაფიული მოვლენა, რომლის დროსაც ადგილი აქვს სრულიად ახალი საწარმოო ფაქტორების თავმოყრას ან საწარმოს გააქტიურებას მას შემდეგ, რაც შეჩერებული ჰქონდა ეკონომიკური საქმიანობა 2 წელზე მეტი ხნით“, ხოლო საწარმოს გარდაცვალება — როგორც „ბიზნეს დემოგრაფიული მოვლენა, რომლის დროსაც ადგილი აქვს წარმოების ფაქტორების არსებული კომბინაციის დაშლას“. მეტამონაცემები დასძენს, რომ გარდაცვალება მხოლოდ ორწლიანი უმოქმედობის შემდეგ დასტურდება, ხოლო ორ წელზე მეტი ხნის შემდეგ საქმიანობის განახლება დაბადებად ითვლება.

მაჩვენებლები საქსტატის დაბადებისა და გარდაცვალების მაჩვენებლებია: ახალი ან დახურული საწარმოები აქტიური საწარმოების პროცენტად. Fiscal.ge მათ არ ითვლის. საქსტატის 2016 და 2019 წლების ცხრილებში საქმიანობის მიხედვით გარდაცვალების მაჩვენებლის სვეტი არ არის, ამიტომ ამ ორ წელს სექციების გარდაცვალების მაჩვენებლები გამოტოვებულია; ყველა საწარმოს გარდაცვალების მაჩვენებელი ყოველ წელს ქვეყნდება. საქსტატის მეტამონაცემების თანახმად, ეს მონაცემები მომდევნო წლის 15 ნოემბერს ქვეყნდება, და ბოლო გამოქვეყნებული წელი 2024 წელია.

სექციები საქსტატის ბიზნეს დემოგრაფიას მიჰყვება: ეკონომიკური საქმიანობის მისი 18 სექცია, რომლებშიც სამთომოპოვებითი მრეწველობა, დამამუშავებელი მრეწველობა, ენერგეტიკა და წყალმომარაგება ცალ-ცალკეა, ხოლო ფინანსური და სადაზღვევო საქმიანობა შედის. ისინი განსხვავდება კვლევის 14 დარგისგან, სადაც მრეწველობა ერთი ჯგუფია.

საქსტატის თითოეულ ცხრილს საქმიანობის მიხედვით აქვს სტრიქონი „საქმიანობა უცნობია“: საწარმოები, რომლებიც ჯამში შედის, მაგრამ არც ერთ სექციაში. გვერდები მას აჩვენებს როგორც „საქმიანობა უცნობია“, ბოლოს, აქტიური, ახალი და დახურული საწარმოების ქვეშ, რათა სექციებმა და ამ სტრიქონმა ერთად ჯამი შეადგინოს. 2024 წელს მასში იყო 249,236 აქტიური საწარმოდან 22,681 და 56,259 ახალი საწარმოდან 21,615.

საქსტატი ამ სტრიქონისთვის დაბადებისა და გარდაცვალების მაჩვენებლებსაც ბეჭდავს, მაგრამ გვერდები მათ არ აჩვენებს: ზოგ წელს ისინი 100%-ს აღემატება (2020 წელს გარდაცვალების მაჩვენებელი 628.2%-ია), ამიტომ მათი წაკითხვა ამ სტრიქონის აქტიური საწარმოების წილად შეუძლებელია, და ფაილი მათ არ ხსნის. რაოდენობები ნაჩვენებია.

დასაქმებულების გვერდი აჩვენებს იმ დასაქმებულებს, რომლებსაც კვლევაში მონაწილე საწარმოები აცხადებენ, წლიური საშუალოს სახით, და მხოლოდ კვლევით მოცულ დარგებში. ეს არ არის უმუშევრობის გვერდების დასაქმებულთა რიცხვი, რომელიც საქსტატის სხვა კვლევიდან, სამუშაო ძალის გამოკვლევიდან მოდის; ის შინამეურნეობებს ეკითხება თითოეული ადამიანის სამუშაოს შესახებ, სადაც არ უნდა მუშაობდეს. ეს ორი რიცხვი სხვადასხვა რამეს ზომავს და მათი შედარება ან შეკრება არ შეიძლება.

საქსტატის შენიშვნების თანახმად, კვლევაში 2006 წლიდან არ შედის ფინანსური და სადაზღვევო საქმიანობა, ხოლო 2006 წლიდან ასევე არასამეწარმეო იურიდიული პირები და საჯარო სამართლის იურიდიული პირები. 2005 წლის ჩათვლით ჯამები მათ ჯერ კიდევ მოიცავს. 2006 წლამდე მხოლოდ ბრუნვა და დასაქმებულებია ნაჩვენები, ამიტომ მათი ხაზები ამ წლამდე და შემდეგ საწარმოთა ოდნავ განსხვავებულ ერთობლიობას მოიცავს. ფინანსურ და სადაზღვევო საქმიანობას დარგის სტრიქონი არ აქვს, ამიტომ 1999–2005 წლებში 14 დარგის ჯამი ჯამზე ნაკლებია: ბრუნვისთვის 1.4–19.1 მლნ ლარით, დასაქმებულებისთვის 240–449 კაცით. თითოეული სერია ერთი ხაზით არის დახატული, ცვლილება მონაცემებთან ერთად არის აღრიცხული და Fiscal.ge მის გავლით ცვლილებას არ ითვლის.

რეგიონების მონაცემები ბრუნვის, დასაქმებულების, ინვესტიციების, მოგებისა და ზარალისთვის 2006 წლიდან იწყება. საქსტატის შენიშვნების თანახმად, 2006 წლამდე ზოგი საწარმო, რომელიც ერთ რეგიონში იყო რეგისტრირებული, მაგრამ რამდენიმე რეგიონში მუშაობდა, მხოლოდ ქვეყნის ჯამში შედიოდა, ხოლო 2006 წლიდან მათი მონაცემები სათაო ოფისის მდებარეობის მიხედვით აისახება. ამიტომ რამდენიმე რეგიონში მომუშავე საწარმო მთლიანად მისი სათაო ოფისის რეგიონში ითვლება, ასე რომ რეგიონის მონაცემებში შეიძლება სხვა რეგიონებში შესრულებული სამუშაოც შედიოდეს, ხოლო თბილისის მონაცემები შეიძლება გადაჭარბებული იყოს.

11 რეგიონის ჯამი საქართველოს ჯამს არ უდრის. 2006 წლიდან ყოველ წელს ის ნაკლებია ბრუნვისთვის (29.8–170.1 მლნ ლარით; 2025 წელს 170.1 მლნ ლარით), დასაქმებულებისთვის (901–1,413 კაცით) და ინვესტიციებისთვის (1.1–86.7 მლნ ლარით), ხოლო მოგებისა და ზარალისთვის — წლების უმეტესობაში. ფაილებში სხვა რეგიონი და სხვაობის შესახებ შენიშვნა არ არის, და Fiscal.ge მას არ ავსებს. გახსნილი და დახურული საწარმოებისთვის საქსტატის რეგიონებში ასევე შედის აფხაზეთის ა/რ და სტრიქონი „უცნობი“; მათთან ერთად რეგიონები ჯამს შეადგენს, და ეს ორი სტრიქონი გვერდებზე არ არის ნაჩვენები.

Fiscal.ge ამ გვერდებზე არაფერს ითვლის: არც წმინდა მოგებას, წილებს, ზრდის ტემპებს, ჯამებს და არც გამოტოვებულ მნიშვნელობებს ავსებს. ყველა მნიშვნელობა საქსტატისაა, დამრგვალებული ისე, როგორც საქსტატის ფაილებში ჩანს: თანხები მლნ ლარში ერთი ათწილადით, დასაქმებულები და საწარმოები მთელი რიცხვებით, მაჩვენებლები ერთი ათწილადით. თანხები მიმდინარე ლარებშია, ინფლაციით გასწორების გარეშე, ამიტომ სხვადასხვა წლის თანხების შედარებისას ფასების ცვლილება გათვალისწინებული არ არის. გრაფიკები, ცხრილები და სერიების სიები თანხებს მლნ ლარში, ხოლო ადამიანებს ათასებში აჩვენებს, ერთი ათწილადით; გვერდის სათაურის ქვეშ მოცემული ხაზი 1 მლრდ ლარს ან მეტს მლრდ ლარში აჩვენებს, რეგიონების რუკა კი მლრდ ლარს აჩვენებს. Excel ინახავს მლნ ლარს და დასაქმებულებისა და საწარმოების მთელ რიცხვებს. წელი მნიშვნელობის გარეშე გრაფიკში წყვეტაა, ცხრილში ტირე და Excel-ში ცარიელი უჯრა, და არასდროს ნული. გვერდები მონაცემებს აღწერს და მიზეზებს არ ასახელებს.

გამოქვეყნებულია 4,643 მნიშვნელობა. თითოეული ხელახლა იკითხება საქსტატის ორიგინალი ფაილის უჯრიდან ორი დამოუკიდებელი პროგრამით, ხოლო ორიგინალი ფაილები მოწმდება მათი აღრიცხული ციფრული ანაბეჭდებით. შემოწმებები მოითხოვს, რომ საწარმოთა ზომებმა და, 2006 წლიდან, დარგებმა ჯამი დამრგვალების ფარგლებში შეადგინოს; საწარმოთა მონაცემებში სექციებმა „საქმიანობა უცნობია“-სთან ერთად და რეგიონებმა ჯამი ზუსტად შეადგინოს; ყოველი გამოქვეყნებული დაბადებისა და გარდაცვალების მაჩვენებელი ახალი ან დახურული საწარმოების აქტიურ საწარმოებზე გაყოფის შედეგს უდრიდეს; და მნიშვნელობები ემთხვეოდეს საქსტატის მონაცემებს, მაგალითად 2025 წელს ბრუნვა 253,725.5 მლნ ლარი, 899,026 დასაქმებული, ინვესტიციები 8,021.8 მლნ ლარი, მოგება 27,936.1 მლნ ლარი და ზარალი 7,152.9 მლნ ლარი, ხოლო 2024 წელს 249,236 აქტიური, 56,259 ახალი და 29,634 დახურული საწარმო. სადაც საქსტატის დაბეჭდილი ნაწილები მის ჯამს არ ემთხვევა, სხვაობა ზუსტად ისე არის აღრიცხული, როგორც გამოქვეყნდა: დარგები 2006 წლამდე და რეგიონები, როგორც ზემოთ არის აღწერილი, და დამრგვალების სხვაობები 0.2 მლნ ლარამდე რამდენიმე წელს.

ხელმისაწვდომია 2026 წლის 15 ოქტომბერს მოპოვებული საქსტატის 26 ორიგინალი: კვლევის ოთხი ფაილი და ბიზნეს დემოგრაფიის ფაილი, რომლებსაც გვერდები ეყრდნობა, კვლევის თერთმეტი სხვა ცხრილი და ბიზნეს დემოგრაფიის სამი სხვა ფაილი, რომლებსაც გვერდები არ აჩვენებს, საქსტატის შენიშვნები კვლევის შესახებ, მისი ორი მეტამონაცემების დოკუმენტი ინგლისურ და ქართულ ენებზე და საქსტატის ორი გვერდი, საიდანაც ფაილების ბმულები იქნა აღებული. HTML გვერდები ჩამოიტვირთება როგორც ტექსტური ფაილები. Excel მიჰყვება არჩეულ გვერდს, მაჩვენებელს, სერიებს და წლებს და ჩამოთვლის მათ წყარო ფაილებს.