შინამეურნეობების შემოსავლები და ხარჯები

საქსტატის წლიური მონაცემები საქართველოს შინამეურნეობების საშუალო თვიური შემოსავლებისა და ხარჯების შესახებ: საქართველოს მასშტაბით 2002–2025 წლებში, ქალაქისა და სოფლის მიხედვით 2006 წლიდან და 11 რეგიონის მიხედვით 2011 წლიდან. გვერდებზე ნაჩვენებია შემოსავლების 12 და ხარჯების 15 მუხლი, თითოეული ორი საზომით: ერთ შინამეურნეობაზე და ერთ სულზე.

არ არის ნაჩვენები მთელი მოსახლეობის საერთო თანხები მილიონ ლარებში (საქსტატი მათაც აქვეყნებს და ისინი ორიგინალ წყაროებში ხელმისაწვდომია), ხარჯების წილები, ინფლაციით გასწორებული თანხები, შინამეურნეობების დაყოფა ზომის ან შემოსავლის მიხედვით და კვარტალური მონაცემები.

ყველა მნიშვნელობა საქსტატის შინამეურნეობების შემოსავლებისა და ხარჯების კვლევიდანაა. მისი მიზანია შემოსავლების, ხარჯების, მოხმარებისა და მოსახლეობის ცხოვრების პირობების მონაცემების მიღება. კვლევა მოიცავს საქართველოს ყველა კერძო შინამეურნეობას, ოკუპირებული ტერიტორიების (აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა და ცხინვალის რეგიონი) გარდა. შინამეურნეობა არის პირთა ჯგუფი, რომელიც ერთ საცხოვრებელში ცხოვრობს, საერთო ბიუჯეტს (ან მის ნაწილს) ინახავს და ნათესაური ან არანათესაური კავშირებით არის დაკავშირებული; ის შეიძლება ერთი ადამიანისგან შედგებოდეს.

2025 წელს შერჩეული იყო 17 280 შინამეურნეობა, გამოიკითხა 13 341 (პასუხის მაჩვენებელი 77.2%). მონაცემები ყოველთვიურად გროვდება. 2017 წლამდე ეს იყო შინამეურნეობების ინტეგრირებული გამოკვლევა, 2017 წლიდან კი — შინამეურნეობების შემოსავლებისა და ხარჯების კვლევა, რომლის შერჩევის ბაზა 2002 წლის ნაცვლად 2014 წლის აღწერას ეფუძნება. საქსტატის მეტამონაცემების თანახმად, მონაცემები დროში შესადარისია, ამიტომ დიაგრამებზე წყვეტა არ არის მონიშნული.

ყოველი მუხლი ორი საზომით არის ნაჩვენები. „ერთ შინამეურნეობაზე“ არის ერთი საშუალო შინამეურნეობის შემოსავალი ან ხარჯი, ხოლო „ერთ სულზე“ — საშუალოდ ერთ ადამიანზე მოსული თანხა. შინამეურნეობაში რამდენიმე ადამიანი შეიძლება იყოს, ამიტომ ერთ სულზე თანხა ერთ შინამეურნეობაზე თანხაზე მცირეა და ეს ორი საზომი ერთმანეთს არ უნდა შევადაროთ.

ყველა მნიშვნელობა საქსტატის გამოქვეყნებული საშუალო თვიური მაჩვენებელია. წლის მნიშვნელობა ამ წლის საშუალო თვეა, მიმდინარე ლარებში, ინფლაციით გასწორების გარეშე, ამიტომ სხვადასხვა წლის თანხების შედარებისას ფასების ცვლილება გათვალისწინებული არ არის. Fiscal.ge არაფერს ითვლის: არ აჯამებს, არ ყოფს და არ ითვლის წილებს. მნიშვნელობები ნაჩვენებია ისე, როგორც საქსტატის ფაილშია, ერთი ათწილადით.

საქსტატის მეტამონაცემების თანახმად, შინამეურნეობის შემოსავალი მოიცავს შინამეურნეობისა და მისი წევრების ყველა შემოსავალს საანგარიშო პერიოდში. მთლიანი შემოსავალი არის ფულადი შემოსავლებისა და ტრანსფერების და არაფულადი შემოსავლების ჯამი. ფულადი შემოსავლები და ტრანსფერები შვიდი წყაროსგან შედგება; არაფულადი შემოსავლები ცალკე მუხლია.

დაქირავებული შრომიდან — ხელფასი ან სხვა ანაზღაურება ფულადი ან ნატურალური ფორმით, პრემიები, საჩუქრები, ერთჯერადი დახმარებები.

თვითდასაქმებიდან — წმინდა შემოსავალი; თვითდასაქმება არის მეწარმის საქმიანობა, რომლის შემოსავალი სამუშაოს საბოლოო შედეგზე, მოგებაზეა დამოკიდებული.

სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გაყიდვიდან — საკუთარ მიწაზე წარმოებული სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის გაყიდვა.

ქონებიდან (გაქირავებიდან, პროცენტი ანაბრიდან) — აქციების დივიდენდი, ობლიგაციებზე ან ანაბრებზე მიღებული პროცენტი, ქონების გაქირავებით მიღებული ქირა.

პენსიები, სტიპენდიები, დახმარებები — ასაკის, შეზღუდული შესაძლებლობისა და მარჩენალის დაკარგვის პენსიები, ინვალიდი ვეტერანებისა და ომის მონაწილეთა, მათთან გათანაბრებულ პირთა და სხვა განსაკუთრებული პენსიები, სტიპენდია, დროებითი შრომისუუნარობის დახმარებები (ავადმყოფობის, მშობიარობის გამო), სადაზღვევო შემოსავალი, სოციალურად დაუცველი ოჯახების, მარტოხელა პენსიონერებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დახმარებები, დევნილთა დახმარებები, ალიმენტი და გრანტი.

უცხოეთიდან მიღებული გზავნილები — უცხოეთიდან მიღებული ფული ან საჩუქრად მიღებული საქონლის ღირებულება.

საჩუქრად მიღებული ფული — სხვა შინამეურნეობების წევრებისგან საჩუქრად ან დახმარებად მიღებული ფული.

არაფულადი შემოსავლები — საკუთარი მოხმარებისთვის წარმოებული, ნათესავებისგან უსასყიდლოდ ან ჰუმანიტარული დახმარებით მიღებული საქონელი, საანგარიშო პერიოდის საშუალო ფასებით შეფასებული.

საქსტატის მეტამონაცემების თანახმად, შინამეურნეობის ხარჯები მოიცავს შინამეურნეობისა და მისი წევრების ყველა ხარჯს საანგარიშო პერიოდში. გვერდებზე ძირითადი მაჩვენებელია სამომხმარებლო ხარჯები: ფულადი სამომხმარებლო ხარჯებისა და არაფულადი ხარჯების ჯამი. ფულადი სამომხმარებლო ხარჯები რვა კატეგორიად არის დაყოფილი.

სურსათზე, სასმელზე, თამბაქოს ნაწარმზე — სურსათის პროდუქტებზე (პური და პურპროდუქტები, ხორცპროდუქტები, თევზი, რძისა და რძის პროდუქტები, ხილი, ბოსტნეული, საკონდიტრო ნაწარმი და სხვა), უალკოჰოლო და ალკოჰოლურ სასმელებსა და თამბაქოს ნაწარმზე გაწეული ხარჯები.

ტანსაცმელსა და ფეხსაცმელზე — ქალის, მამაკაცისა და ბავშვის ტანსაცმელსა და ფეხსაცმელზე გაწეული ხარჯები, მათი შეკეთების, შეკერვის, ქიმწმენდის, შეღებვისა და შეძენის ჩათვლით; მოიცავს ნათესავებისგან უსასყიდლოდ ან ჰუმანიტარული დახმარებით მიღებული ტანსაცმლისა და ფეხსაცმლის ღირებულებასაც.

საოჯახო მოხმარების საქონელზე — ავეჯზე, ტექსტილზე, ჭურჭელზე, საყოფაცხოვრებო ტექნიკასა და მოწყობილობებზე, სამუშაო იარაღებზე, სისუფთავის საშუალებებზე, დასუფთავებასა და სახლის მოვლაზე გაწეული ხარჯები; მოიცავს უსასყიდლოდ მიღებული ნივთების ღირებულებასაც.

ჯანმრთელობის დაცვაზე — მედიკამენტებზე, თერაპიულ აპარატურასა და მოწყობილობებზე, სამედიცინო მომსახურებაზე, სტომატოლოგიაზე, ქირურგიულ მომსახურებასა და მშობიარობაზე გაწეული ხარჯები; მოიცავს ნათესავებისგან უსასყიდლოდ მიღებული მომსახურების ღირებულებასაც.

საცხოვრებელ სახლზე, წყალზე, ელექტროენერგიაზე, გაზზე და სხვა სათბობზე — ძირითადი დაქირავებული საცხოვრებლის ქირა, საცხოვრებლის მოვლისა და შეკეთების მომსახურება, წყალმომარაგება, ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი აირის გადასახადები, ამ მომსახურების მრიცხველების შეძენა და შეკეთება, თხევადი აირი და მყარი სათბობი, ცენტრალური გათბობა და სხვა; მოიცავს უსასყიდლოდ მიღებული მომსახურების ღირებულებასაც.

ტრანსპორტზე — ავტომობილებზე, მოტოციკლეტებზე, ველოსიპედებზე, საზიდ ცხოველებზე, სათადარიგო ნაწილებსა და აღჭურვილობაზე, საწვავზე, საპოხ მასალებზე, მოვლა-პატრონობაზე, რკინიგზით, საავტომობილო გზით, საჰაერო და საზღვაო სამგზავრო გადაყვანაზე გაწეული ხარჯები; მოიცავს ნათესავებისგან უსასყიდლოდ მიღებული მომსახურების ღირებულებასაც.

განათლებაზე — სკოლამდელ, დაწყებით, საშუალო და უმაღლეს განათლებაზე, სასწავლო და კვალიფიკაციის ამაღლების კურსებზე გაწეული ხარჯები; მოიცავს უსასყიდლოდ მიღებული მომსახურების ღირებულებასაც.

სხვა სამომხმარებლო ხარჯები — ზემოთ ჩამოთვლილ კატეგორიებში არ შემავალი სამომხმარებლო ხარჯები; საქსტატის მეტამონაცემები მათ უფრო დეტალურად არ აღწერს.

არაფულადი ხარჯები — საკუთარი წარმოების საქონლისა და ნათესავებისგან უსასყიდლოდ ან ჰუმანიტარული დახმარებით მიღებული პროდუქტების ღირებულება, საანგარიშო პერიოდის საშუალო ფასებით გაანგარიშებული.

არასამომხმარებლო ფულადი ხარჯები ცალკე ჯგუფია და სამომხმარებლო ხარჯებში არ შედის. ის ოთხი კატეგორიისგან შედგება: სასოფლო-სამეურნეო ხარჯები (მიწის გადასახადები და იჯარა, სასუქი და შხამქიმიკატები, თესლი, ტექნიკის დაქირავება, მიწის დამუშავება, ვეტერინარული მომსახურება, პირუტყვისა და ფრინველის საკვები და სხვა); ტრანსფერტები (საჩუქრები, გაცემული ფული, დატოვებული მემკვიდრეობა ან ნაჩუქარი ბინის, აგარაკის, ავტომობილის, ძვირფასი ქვების, ავეჯის და სხვათა ღირებულება); დაზოგვა ან გასესხება (ნასესხები ფული, შინამეურნეობის დანაზოგი, საბანკო ანგარიშზე შეტანილი თანხა, დაფარული ვალი, ფარული კრედიტი და გადასახდელები, გარკვეული პერიოდისთვის მიუღებელი შემოსავალი); ქონების შეძენა (შედარებით ძვირადღირებული ნივთები — ობლიგაციები, კაპიტალი, მიწა, ბინა, აგარაკი, ძვირფასი ქვები და სხვა — სამშენებლო მასალები, კარ-ფანჯარა, ელექტროსისტემა, მიკროავტობუსი ან სატვირთო ავტომობილი, ტრაქტორი, სახელოსნო იარაღები და საწარმოო ან გასაშენებელი შინაური ცხოველები და ფრინველი).

ფულის სესხება და ქონების გაყიდვა ფულადი შემოსულებაა, მაგრამ შემოსავალი არ არის: საქსტატი მათ მთლიან შემოსავალში არ ითვლის და ცალკე სტრიქონში, „სხვა ფულადი შემოსულები“, აქვეყნებს. სესხი და დანაზოგის გამოყენება ნიშნავს ვალის აღებას ან უკვე არსებული დანაზოგის გამოყენებას, ხოლო ქონების გაყიდვა — უკვე არსებული ქონების ფულად გადაქცევას; არც ერთი ახალ შემოსავალს არ ქმნის. ამიტომ გვერდებზე ეს ორი მუხლი მთლიანი შემოსავლის ქვეშ კი არა, ცალკე ჯგუფადაა გამოყოფილი და მთლიან შემოსავალს არ ემატება.

ფულის სესხება ან დანაზოგის გამოყენება — სხვა შინამეურნეობისგან ან დაწესებულებისგან ნასესხები ფული ან დანაზოგი, რომელიც სამომხმარებლო ხარჯებისთვის გამოიყენება. ქონების გაყიდვა — ბინის, სახლის, აგარაკის, სხვა შენობების, საყოფაცხოვრებო ტექნიკის, ავეჯის, ტანსაცმლის, მიწის და სხვათა გაყიდვით მიღებული ფული. ხარჯების მხარეს იგივე ლოგიკაა: არასამომხმარებლო ფულადი ხარჯები სამომხმარებლო ხარჯებში არ შედის.

საქსტატის შენიშვნის თანახმად, 2011–2018 წლებში იმერეთის მონაცემები მოიცავს რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთსაც, ამიტომ იმერეთის ხაზი 2019 წელს ამ მიზეზით ეცემა; დიაგრამაზე ეს მონიშნული არ არის. რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი ცალკე მხოლოდ 2019 წლიდან ჩანს.

გურიის, მცხეთა-მთიანეთისა და სამცხე-ჯავახეთის მონაცემები ასევე მხოლოდ 2019 წლიდან არის ნაჩვენები: საქსტატის თანახმად, ადრე კვლევის შერჩევა ამ რეგიონებისთვის ძალიან მცირე იყო, 2019 წლიდან კი გაიზარდა. ადრინდელი წლები ამ რეგიონებისთვის ცარიელია და არაფრით არ არის შევსებული.

საქსტატის ფაილებში არის „სხვა რეგიონების“ სვეტიც, რომელიც 2011–2018 წლებში გურიას, სამცხე-ჯავახეთსა და მცხეთა-მთიანეთს ერთად აჯამებს, 2019 წლიდან კი მასში მნიშვნელობა არ არის; გვერდებზე ის არ არის ნაჩვენები. ქალაქისა და სოფლის მონაცემები 2006 წლიდან არსებობს.

ყველა მნიშვნელობა შინამეურნეობების შერჩევიდან მიღებული შეფასებაა, ამიტომ რეგიონებს შორის მცირე სხვაობა და მოკლევადიანი ცვლილებები შეიძლება მნიშვნელოვანი არ იყოს. მაგალითად, 2025 წლის ერთ შინამეურნეობაზე მთლიანი შემოსავლისთვის საქსტატი 95%-იან სანდოობის ინტერვალად 1981.7–2069.9 ლარს უთითებს.

გამოტოვებული მნიშვნელობა გვერდებზე ცარიელია — დიაგრამაზე შუალედი, ცხრილში ტირე, Excel-ში ცარიელი უჯრა — და არასოდეს ნულია. გვერდები მაჩვენებლებს აღწერს და მათ მიზეზებს არ ხსნის.

გამოქვეყნებულია 10 638 მნიშვნელობა. თითოეული ხელახლა იკითხება საქსტატის ორიგინალი ფაილის უჯრიდან ორი დამოუკიდებელი პროგრამით, ხოლო ორიგინალი ფაილები მათი ჩაწერილი ციფრული ანაბეჭდით მოწმდება. შემოწმება მოითხოვს, რომ ნაწილები საქსტატის მიერ დაბეჭდილ ჯამს ემთხვეოდეს ყველა ტერიტორიისა და წლისთვის (5 280 შემოწმება), საქართველოს მნიშვნელობა ქალაქისა და სოფლის, ასევე რეგიონების მნიშვნელობებს შორის იყოს, არც ერთი მნიშვნელობა უარყოფითი არ იყოს, 2025 წლის საქართველოს ერთ შინამეურნეობაზე მთლიანი შემოსავალი 2025.8 ლარი იყოს, სამომხმარებლო ხარჯები კი — 1438.7 ლარი.

ხელმისაწვდომია 2026 წლის ოქტომბერში მოპოვებული საქსტატის 21 ორიგინალი: 18 ფაილი (ცხრა შემოსავლების და ცხრა ხარჯების შესახებ, მათ შორის მთლიანი მოსახლეობის საერთო თანხების ექვსი ფაილი, რომლებიც გვერდებზე არ არის ნაჩვენები), შემოსავლებისა და ხარჯების წყაროს ორი გვერდი და მოქმედი მეტამონაცემების დოკუმენტი. HTML გვერდები ჩამოიტვირთება როგორც ტექსტური ფაილები. Excel მიჰყვება არჩეულ ჩანართს, ტერიტორიას, საზომს, სერიებსა და წლებს და ჩამოთვლის მათ წყარო ფაილებს.