მეცნიერება და კულტურა

საქსტატის წლიური მონაცემები ოთხ გვერდზე, მთელი საქართველოსთვის, თუ რეგიონები არ არის დასახელებული. კვლევები: მკვლევარები სქესის, განათლების დონის, სამეცნიერო სფეროსა და ასაკის მიხედვით, კვლევებზე დასაქმებული მთელი პერსონალი, კვლევით დაკავებული დაწესებულებები და მათი ხარჯები კვლევებსა და ექსპერიმენტულ განვითარებაში, 2019–2024. პატენტები: გამოგონებებსა და სასარგებლო მოდელებზე შესული განაცხადები და რეესტრში შეტანილი პატენტები, 2016–2025. მუზეუმები: დამთვალიერებლები, ექსკურსიები, გამოფენები და მუზეუმები საქართველოსა და 11 რეგიონიდან თითოეულისთვის, 2005–2025; საქართველოსთვის ასევე მუზეუმების ექვსი სახე და, 2020 წლიდან, მუზეუმების პერსონალი. თეატრები: მაყურებელი, სპექტაკლები, პროფესიული თეატრები ტიპების მიხედვით და ადგილები დარბაზებში, 2006–2025, ღონისძიებები 2021 წლიდან და პერსონალი 2020 წლიდან.

მონაცემებს საქსტატი თავისი ვებგვერდის ორ გვერდზე აქვეყნებს: მეცნიერება (კატეგორია 194) და კულტურა (კატეგორია 615). Fiscal.ge მის თერთმეტ ფაილს კითხულობს: სამს კვლევებზე (მკვლევარები, კვლევებზე დასაქმებული პერსონალი და დაწესებულებები მათი ხარჯებით), ერთს გამოგონებებსა და სასარგებლო მოდელებზე, ოთხს მუზეუმებზე (ძირითადი მაჩვენებლები, მუზეუმების რაოდენობა რეგიონების მიხედვით, ძირითადი მაჩვენებლები რეგიონების მიხედვით და პერსონალი) და სამს თეატრებზე (ძირითადი მაჩვენებლები, ღონისძიებები და პერსონალი). კვლევების ფაილებში წყაროდ მითითებულია: „2019 წ. - საქსტატი; 2020 წლიდან - საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო.“ პატენტების ფაილში წყაროდ მითითებულია საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი — საქპატენტი. მუზეუმებისა და თეატრების ფაილებში სხვა წყარო მითითებული არ არის. თითოეული მნიშვნელობა ისეა ნაჩვენები, როგორც საქსტატმა გამოაქვეყნა.

კვლევების გვერდი საქსტატის ცხრილებს მიჰყვება. მკვლევარები ნაჩვენებია ჯამში და სქესის, განათლების დონის (დოქტორი, მაგისტრი, ბაკალავრი და მოკლევადიანი ან პროფესიული), სამეცნიერო სფეროსა და ასაკობრივი ჯგუფის მიხედვით. კვლევებზე დასაქმებული პერსონალი საქსტატის მიერ კვლევებსა და დამუშავებებზე დასაქმებულთა რიცხოვნობაა სტატუსის მიხედვით: მკვლევარები, ტექნიკური და მასთან გათანაბრებული პერსონალი, სხვა დამხმარე პერსონალი და დაუდგენელი (საქსტატის ტერმინით — „არაიდენტიფიცირებული“); მკვლევარები სიის პირველი სტრიქონია და მის ქვეშ აღარ მეორდება. ხარჯები საქსტატის მიერ გამოქვეყნებული ჯამური ხარჯებია კვლევებსა და ექსპერიმენტულ განვითარებაში, მლნ ლარში (242.9 მლნ 2024 წელს). 2019 წლის მონაცემები საქსტატმა თავად შეაგროვა; 2020 წლიდან ისინი საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროდან მოდის. გვერდები ორივეს ისე აჩვენებს, როგორც გამოქვეყნებულია, და მათ შორის ცვლილებას არ ითვლის. გამოქვეყნებულ მონაცემებში ორი ცვლილება გამოირჩევა: 25 წლამდე მკვლევართა რიცხვი 2020 წლის 170-დან 2021 წელს 1,012-მდე იზრდება, ხოლო მკვლევარები, რომელთა სამეცნიერო სფერო დადგენილი არ არის, 2019 წელს 88-ია, 2020 წელს — 37, 2021 წელს — 1, 2022 წლიდან კი აღარ არიან. საქსტატის ცხრილებში არცერთ მათგანზე შენიშვნა არ არის, და გვერდებიც მიზეზს არ ასახელებს. საქსტატი თითოეულ განათლების დონეს, სფეროსა და ასაკობრივ ჯგუფს სქესის მიხედვითაც ყოფს; ეს დაყოფა ნაჩვენები არ არის.

პატენტების გვერდი აჩვენებს საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის — საქპატენტის — მონაცემებს, როგორც მათ საქსტატი აქვეყნებს, 2016–2025. სასარგებლო მოდელი პატენტის უფრო მოკლე და მარტივი სახეა მცირე გამოგონებებისთვის. საქსტატი გამოგონებებსა და სასარგებლო მოდელებს ორ ცალკე ცხრილში აქვეყნებს, თითოეულში — შესული განაცხადები და რეესტრში შეტანილი პატენტები (გვერდებზე ნაჩვენებია როგორც „გაცემული“). ორივე პროცედურის მიხედვით არის დაყოფილი: ეროვნული პროცედურით ადგილობრივი და უცხოური განმცხადებლები ცალ-ცალკეა დათვლილი (ნაჩვენებია როგორც ადგილობრივი და უცხოური), საერთაშორისო პროცედურა კი ერთი რიცხვია (ნაჩვენებია როგორც საერთაშორისო პროცედურა). საქსტატი პატენტებს რეგიონების მიხედვითაც აქვეყნებს 2022–2025 წლებისთვის; ისინი ნაჩვენები არ არის.

საქსტატი ითვლის მუზეუმებს (სამუზეუმო გაერთიანებებს) და მუზეუმ-ნაკრძალებს. გვერდები აჩვენებს დამთვალიერებელთა და ექსკურსიების რაოდენობას, ორივეს ათასებში, როგორც საქსტატი აქვეყნებს, ასევე გამოფენებისა და მუზეუმების რაოდენობას. საქართველოს დამთვალიერებლები, ექსკურსიები და გამოფენები რეგიონების მიხედვით ფაილის საქართველოს სტრიქონიდანაა; საქართველოს მუზეუმები და მათი ექვსი სახე — ეროვნული ფაილიდან; თითოეული რეგიონის მუზეუმები — მუზეუმების რეგიონების მიხედვით რაოდენობის ფაილიდან. საქსტატის ცხრილებში აფხაზეთის ა/რ-ის სტრიქონი არ არის. 11 რეგიონის ჯამი ყოველ წელს უდრის საქართველოს მაჩვენებელს მუზეუმებისა და გამოფენებისთვის, ექსკურსიებისთვის კი — 0.2 ათასის ფარგლებში, რადგან ადრეული წლების მონაცემები ერთ ათწილადამდეა დამრგვალებული. დამთვალიერებლებისთვის ჯამი ზუსტად ემთხვევა, გარდა 2005, 2013 და 2023 წლებისა, როცა რეგიონების ჯამი საქართველოს მაჩვენებელზე შესაბამისად 13, 19 და 30 დამთვალიერებლით ნაკლებია; Fiscal.ge ორივეს ისე აჩვენებს, როგორც საქსტატმა გამოაქვეყნა. მუზეუმების პერსონალი, 2020 წლიდან, მხოლოდ საქართველოსთვის არის ნაჩვენები: ჯამში, სქესის მიხედვით, შტატიანი და ხელშეკრულებით დასაქმებულები და სამი ასაკობრივი ჯგუფი.

თეატრების გვერდი საქართველოს პროფესიულ თეატრებს მოიცავს. საქსტატის შენიშვნა მაყურებლის სტრიქონზე: „*2006-2020 წლების მონაცემები მოიცავს მხოლოდ სპექტაკლებს.“ 2020 წლის ჩათვლით მაყურებელი მხოლოდ სპექტაკლებზე დამსწრეებს ითვლის, 2021 წლიდან კი — ქვეყანაში ჩატარებულ ყველა ღონისძიებაზე დამსწრეებს. ამიტომ 2021 და შემდეგი წლები ადრინდელ წლებთან შედარებადი არ არის: დიაგრამაზე ხაზი 2021 წელს წყდება და აღნიშნულია „ახალი აღრიცხვა“, ცხრილი ამ წელს აღნიშნავს, და Fiscal.ge მის გავლით ცვლილებას არ ითვლის. ღონისძიებებს საქსტატი მხოლოდ 2021 წლიდან ითვლის; მანამდე მისი ღონისძიებების სტრიქონებში „-“ წერია, რაც აქ ნიშნავს, რომ ისინი არ ითვლებოდა, ამიტომ ეს წლები წყვეტებია და არა ნულები. 2006–2011 წლების მაყურებელს საქსტატი ერთი ათწილადით აქვეყნებს (ათასებში); გვერდები ყველა წელს ერთი ათწილადით აჩვენებს. ადგილები დარბაზებში საქსტატის მონაცემია დაქირავებული დარბაზების ჩათვლით. თეატრების პერსონალი, 2020 წლიდან, ისევეა ნაჩვენები, როგორც მუზეუმებისა.

გამოტოვებული მნიშვნელობა დიაგრამაზე წყვეტაა, ცხრილში — ტირე, Excel-ში კი — ცარიელი უჯრა და არასდროს ნული. მკვლევარების, კვლევებზე დასაქმებული პერსონალის, პატენტებისა და პერსონალის ცხრილებში საქსტატი „-“-ს იქ წერს, სადაც არცერთი არ არის; სტრიქონები ჯამს მხოლოდ მაშინ შეადგენს, თუ ის ნულად წავიკითხავთ, ამიტომ იქ ის 0-ად არის ნაჩვენები (მაგალითად, უცხოელი განმცხადებლების რეესტრში შეტანილი გამოგონების პატენტები 2018 წელს). თეატრების ღონისძიებების სტრიქონებში 2021 წლამდე იგივე „-“ ნიშნავს, რომ ღონისძიებები არ ითვლებოდა, და ამ წლებს მნიშვნელობა არ აქვს. საქსტატის „…“ და ცარიელი უჯრებიც მნიშვნელობას არ ქმნის. არაფერი არ არის შეფასებული ან შევსებული.

გვერდები მონაცემებს აღწერს და მათი ცვლილების მიზეზებს არ ასახელებს, მაგალითად მუზეუმების დამთვალიერებლებისა და თეატრების მაყურებლის 2020 წლის კლებისა. Fiscal.ge არ ითვლის ჯამებს, წილებს, ფარდობებს, ზრდის მაჩვენებლებს ან პროგნოზებს; არც საქსტატის საკუთარი საშუალოებია ნაჩვენები — დამთვალიერებლები ერთ მუზეუმში და მაყურებელი ერთ ღონისძიებაზე. ასევე ნაჩვენები არ არის: თითოეული განათლების დონის, სფეროსა და ასაკობრივი ჯგუფის დაყოფა სქესის მიხედვით; პატენტები რეგიონების მიხედვით (2022–2025); თეატრები რეგიონების მიხედვით და საქსტატის სტრიქონი დანარჩენი რეგიონებისთვის; საზღვარგარეთ ჩატარებულ ღონისძიებებში მონაწილე პერსონალი; და სამეცნიერო პუბლიკაციები (ერთი წელი, 2021). ბიბლიოთეკები (2001–2008), საგამომცემლო მასალები და გაზეთები (2005–2020) და მუზეუმების ექსპონატები (მხოლოდ 2011) არ არის ნაჩვენები, რადგან საქსტატის ცხრილები მათზე ამ წლებით მთავრდება. ეს ცხრილები ორიგინალ წყაროებთან ერთად ინახება.

მონაცემთა ფაილში 1,733 გამოქვეყნებული მნიშვნელობაა. თითოეული მნიშვნელობა ხელახლა იკითხება საქსტატის ორიგინალი ფაილის უჯრიდან და შედარდება უჯრაში შენახულ მნიშვნელობასა და რიცხვის ფორმატს, ხოლო ორიგინალი ფაილები მოწმდება მათი აღრიცხული ციფრული ანაბეჭდებით. ცალკე დაწერილი მეორე პროგრამა თერთმეტ ფაილს ხელახლა კითხულობს და იგივე მნიშვნელობები უნდა მიიღოს. შემოწმებები ასევე მოითხოვს, რომ: ქალებმა და კაცებმა ჯამი შეადგინონ მკვლევარებისთვის, კვლევებზე დასაქმებული პერსონალისთვის და მუზეუმებისა და თეატრების პერსონალისთვის; მკვლევართა განათლების დონეებმა, სფეროებმა და ასაკობრივმა ჯგუფებმა თითოეულმა ყველა მკვლევარი შეადგინოს; მკვლევარებმა, ტექნიკურმა, სხვა დამხმარე და დაუდგენელმა პერსონალმა კვლევებზე დასაქმებული მთელი პერსონალი შეადგინონ; შტატიანმა და ხელშეკრულებით დასაქმებულებმა, ისევე როგორც სამმა ასაკობრივმა ჯგუფმა, მთელი პერსონალი შეადგინონ; მუზეუმების სახეებმა და რეგიონებმა ყველა მუზეუმი შეადგინონ, თეატრების ტიპებმა კი — ყველა თეატრი; რეგიონებმა საქართველო შეადგინონ გამოფენებისთვის, ექსკურსიებისთვის 0.2 ათასის ფარგლებში და დამთვალიერებლებისთვის, ზემოთ აღწერილი სამი წლის გარდა. რეგიონების მიხედვით ფაილში საქართველოს დამთვალიერებლები ეროვნული ფაილის დამთვალიერებლებს (მლნ) უნდა ემთხვეოდეს, ხოლო ღონისძიებების ფაილის მაყურებელი — თეატრების რეგიონების მიხედვით ფაილს. შედარდება ფიქსირებული მნიშვნელობებიც: 2024 წელს 14,046 მკვლევარი (მათ შორის 7,732 ქალი), კვლევებზე დასაქმებული 16,191 ადამიანი და 66 დაწესებულება 242.9 მლნ ლარის ხარჯებით; 2025 წელს ადგილობრივი განმცხადებლების 79 განაცხადი გამოგონებაზე და მათთვის რეესტრში შეტანილი 41 პატენტი, 261 მუზეუმი 1,998.9 ათასი დამთვალიერებლით და 53 თეატრი 620.3 ათასი მაყურებლით.

ხელმისაწვდომია 2026 წლის 20 ოქტომბერს მოპოვებული საქსტატის 33 ორიგინალი: 18 ინგლისურენოვანი ფაილი საქსტატის მეცნიერებისა და კულტურის გვერდებიდან, მათგან 13-ის ქართული ვერსია და ამ ორი გვერდის ასლები. თერთმეტი ფაილი გვერდებზე ნაჩვენებ მნიშვნელობებს იძლევა; თეატრების რეგიონების მიხედვით ფაილი მხოლოდ შესამოწმებლად იკითხება, დანარჩენები კი საცნობაროდ ინახება. ქართული ფაილები მათი ქართული სათაურებისთვის ინახება, და მათგან არცერთი მნიშვნელობა არ იკითხება. HTML გვერდები ჩამოიტვირთება როგორც ტექსტური ფაილები. Excel მიჰყვება არჩეულ გვერდს, ადგილს, სერიებს და წლებს და ჩამოთვლის მათ წყარო ფაილებს.